اهمیت راه لاجورد بالای انکشاف اقتصادی افغانستان
نویسنده: پوهنمل عبدالفتاح مجیدی
سمت علمی: استاد پوهنحی اقتصاد
مجله: مجله علمی پوهنتون تخار
سال نشر: ۱۳۹۹
شماره: ۲
چاپ:
صفحات: ۳۵ - ۴۷
چکیده
افغانستان به‌عنوان کشوری محاط به خشکه، همواره در جست‌وجوی مسیرهای مناسب و مطمئن برای دسترسی به آب‌های آزاد و گسترش روابط تجاری با کشورهای جهان بوده است. وابستگی به مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه و تأثیرپذیری این مسیرها از تنش‌های سیاسی و مرزی، گاهی هزینه‌ها و زیان‌های اقتصادی قابل‌توجهی را بر تجارت افغانستان تحمیل کرده است. در چنین شرایطی، راه لاجورد به‌عنوان یکی از مسیرهای بدیل ترانزیتی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
تفاهم‌نامهٔ همکاری راه لاجورد در عقرب سال ۱۳۹۶ هجری خورشیدی میان افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه به امضا رسید. این مسیر با هدف تسهیل انتقال کالاها، گسترش تجارت بین‌المللی و تقویت ارتباطات اقتصادی میان افغانستان و بازارهای منطقه‌ای و جهانی مورد توجه قرار گرفته است.
اهمیت اقتصادی راه لاجورد در فراهم‌سازی فرصت‌های بهتر ترانزیتی و تجارتی، کاهش هزینه‌ها و زمان انتقال کالاها، گسترش صادرات و واردات، تشویق سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی، ایجاد فرصت‌های شغلی و فراهم‌سازی زمینهٔ بهره‌برداری از منابع طبیعی افغانستان نهفته است. همچنان، استفادهٔ مؤثر از این مسیر می‌تواند به افزایش عواید گمرکی و ترانزیتی، توسعهٔ زیربناهای اقتصادی و کاهش وابستگی به برخی مسیرهای سنتی تجارتی کمک کند.
این مقاله با بررسی ابعاد ترانزیتی، تجارتی، سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی و انکشافی راه لاجورد، فرصت‌ها و چالش‌های آن را مورد مطالعه قرار داده و پیشنهادهایی را برای بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های اقتصادی این مسیر ارائه می‌کند.
واژه‌های کلیدی: راه لاجورد، انکشاف اقتصادی، ترانزیت، تجارت بین‌المللی، سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی، صادرات و واردات، افغانستان.
مقدمه
موقعیت جغرافیایی افغانستان، این کشور را به نقطهٔ اتصال بالقوه میان آسیای میانه، آسیای جنوبی، چین و بازارهای اروپا تبدیل کرده است. با وجود این موقعیت، محاط‌بودن افغانستان به خشکه و وابستگی تجارت آن به مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه، همواره یکی از چالش‌های مهم اقتصادی کشور بوده است. در برخی موارد، تنش‌های سیاسی و مشکلات مرزی موجب اختلال در انتقال کالاها شده و هزینه‌های اضافی و زیان‌هایی را برای تاجران و اقتصاد ملی به همراه داشته است.
از این‌رو، یافتن مسیرهای بدیل و مطمئن ترانزیتی، یکی از نیازهای مهم توسعهٔ تجارت خارجی افغانستان به‌شمار می‌رود. راه لاجورد در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند. این مسیر با اتصال افغانستان به ترکمنستان، آذربایجان، گرجستان و ترکیه، زمینهٔ گسترش ارتباطات تجارتی و ترانزیتی کشور را با بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم می‌سازد.
اهمیت راه لاجورد تنها به انتقال کالاها محدود نمی‌شود؛ بلکه این مسیر می‌تواند از طریق تسهیل صادرات محصولات زراعتی و صنایع دستی، بهبود دسترسی به مواد خام و تجهیزات تولیدی، تشویق سرمایه‌گذاری و توسعهٔ زیربناها، بر فعالیت‌های اقتصادی افغانستان تأثیر بگذارد. گسترش فعالیت‌های تجارتی و تولیدی نیز می‌تواند زمینهٔ ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش عواید و بهبود رفاه اقتصادی مردم را فراهم سازد.
با این حال، بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های راه لاجورد به عواملی مانند تأمین امنیت، توسعهٔ زیربناهای معیاری، هماهنگی گمرکی و ترانزیتی میان کشورهای مسیر، تسهیل مقررات تجارتی و جلب سرمایه‌گذاری وابسته است. بنابراین، صرف وجود این مسیر برای تحقق تمام مزایای اقتصادی آن کافی نیست؛ بلکه مدیریت مناسب و همکاری دوامدار کشورهای ذی‌ربط نیز اهمیت اساسی دارد.
بر این اساس، مقالهٔ حاضر به بررسی اهمیت راه لاجورد در انکشاف اقتصادی افغانستان می‌پردازد. در این راستا، پیشینهٔ این مسیر، نقش آن در توسعهٔ ترانزیت و تجارت بین‌المللی، فرصت‌های سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی، تأثیر آن بر استخراج معادن و افزایش عواید، و نیز فرصت‌ها و چالش‌های موجود مورد مطالعه قرار می‌گیرد. در پایان، پیشنهادهایی برای استفادهٔ مؤثرتر از ظرفیت‌های این مسیر ارائه می‌شود.
فایل کامل مقاله
برای مطالعهٔ تفصیلی موضوع، نسخهٔ کامل مقاله را از طریق پیوند زیر باز کنید یا دریافت نمایید.
عنوان مقاله: اهمیت راه لاجورد بالای انکشاف اقتصادی افغانستان .
برای مطالعهٔ کامل مقاله، روی پیوند زیر کلیک کنید: https://drive.google.com/file/d/1mAWuzpUmnl1DNlF19jddUWmCeoh_QrBW/view?usp=drivesdk
شیوهٔ ارجاع‌دهی به این مقاله
پژوهشگران و دانشجویان محترم می‌توانند هنگام استفاده از مطالب این مقاله در آثار علمی و پژوهشی خود، مطابق یکی از شیوه‌های زیر به آن ارجاع دهند.
ارجاع به نسخهٔ چاپی
مجیدی، عبدالفتاح. (۱۳۹۹). «اهمیت راه لاجورد بالای انکشاف اقتصادی افغانستان». مجلهٔ علمی پوهنتون تخار، جلد(۲)، صص.۳۵ - ۴۷.
ارجاع به نسخهٔ آنلاین
مجیدی، عبدالفتاح. (۱۴۰۵). «اهمیت راه لاجورد بالای انکشاف اقتصادی افغانستان». وبلاگ علمی استاد عبدالفتاح مجیدی. پیوند: https://fatahwiblog.blogspot.com/2026/10/blog-post_428.html?m=1
یادداشت نشر
این مقاله قبلاً در مجلهٔ علمی پوهنتون تخار به چاپ رسیده است. فایل پیوست‌شده بر اساس نسخهٔ ابتدایی نویسنده تهیه شده و ممکن است از نظر صفحه‌بندی و قالب‌بندی با نسخهٔ چاپ‌شده تفاوت داشته باشد.
نظرات
ارسال یک نظر